Ngày 27/3/2026, tại Thanh Hóa – vùng đất được mệnh danh là “địa linh nhân kiệt”, Hội thảo khoa học với chủ đề “Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống trong bối cảnh hiện nay” và tổ chức lễ công bố Quyết định thành lập Bảo tàng gốm Tam Thọ; trao bằng Cây di sản Việt Nam đã diễn ra, thu hút sự quan tâm của đông đảo học giả, nhà nghiên cứu và nhà quản lý văn hóa trên cả nước.
Không chỉ là diễn đàn trao đổi học thuật, sự kiện còn mở ra không gian kết nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa truyền thống và hiện đại, qua đó góp phần gợi mở những hướng đi mới cho hành trình phát triển bền vững của văn hóa Việt Nam.
Khu du lịch sinh thái Linh Kỳ Mộc nơi tổ chức Hội thảo khoa học.
Cây Nhội (hay còn gọi là cây Linh Kỳ Mộc) nằm trong khuôn viên Khu du lịch sinh thái Linh Kỳ Mộc.
Hội thảo do Hội Nghiên cứu Khoa học về Đông Nam Á – Việt Nam phối hợp với Viện Nghiên cứu Văn hóa Truyền thống Việt Nam tổ chức. Đây là dịp để các chuyên gia, nhà khoa học cùng chia sẻ, phản biện và bổ sung những góc nhìn đa chiều về công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản trong bối cảnh toàn cầu hóa và chuyển đổi số diễn ra ngày càng mạnh mẽ.
Phát biểu tại hội thảo, TS. Phạm Thanh Tịnh, Chủ tịch Hội Nghiên cứu Khoa học về Đông Nam Á – Việt Nam, nhấn mạnh rằng trong bối cảnh hiện nay, văn hóa truyền thống không chỉ là ký ức hay phần di sản cần lưu giữ mà đang trở thành nguồn lực nội sinh quan trọng, góp phần định hình bản sắc dân tộc và thúc đẩy phát triển bền vững. Từ góc nhìn đó, hội thảo được tổ chức như một diễn đàn khoa học mở, tập trung làm rõ những vấn đề cốt lõi như: nhận diện đúng giá trị văn hóa truyền thống, bảo tồn hiệu quả ra sao, và phát huy như thế nào để phù hợp với đời sống đương đại.
TS. Phạm Thanh Tịnh – Chủ tịch Hội Nghiên cứu Khoa học về Đông Nam Á – Việt Nam và TS. Nguyễn Xuân Phi – Viện trưởng Viện nghiên cứu Ứng dụng Văn hoá truyền thống và Kiến trúc xây dựng Việt Nam điều hành Hội nghị.
Nhiều tham luận tại hội thảo đã cho thấy một nhận thức chung đó là bảo tồn văn hóa không có nghĩa là đóng khung quá khứ, mà phải đặt di sản trong dòng chảy sống động của đời sống xã hội hôm nay. Khi được tiếp cận bằng tư duy mở, di sản không chỉ được gìn giữ mà còn có cơ hội tiếp tục sống, tiếp tục lan tỏa và tạo ra giá trị mới.
Một điểm nhấn đáng chú ý của hội thảo là việc công bố quyết định thành lập Bảo tàng Gốm Tam Thọ. Bảo tàng được kỳ vọng sẽ trở thành địa chỉ nghiên cứu, sưu tầm, trưng bày và giới thiệu những giá trị đặc sắc của dòng gốm cổ địa phương. Cùng với đó, việc trao bằng công nhận danh hiệu Cây Di sản Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò của di sản tự nhiên trong việc gìn giữ bản sắc văn hóa và nâng cao ý thức bảo tồn trong cộng đồng.
Toàn cảnh Hội nghị
Một trong những nội dung nổi bật của hội thảo là tham luận về “Không gian văn hóa Việt – các giá trị truyền thống và hiện đại” của TS. Nguyễn Xuân Phi – Viện trưởng Viện nghiên cứu Ứng dụng Văn hoá truyền thống và Kiến trúc xây dựng Việt Nam. Qua bài tham luận, tác giả đã làm rõ sự tiếp nối bền bỉ của những giá trị văn hóa dân tộc qua các thời kỳ lịch sử. Từ Văn hóa Đông Sơn, đỉnh cao rực rỡ của văn minh Việt cổ với những biểu tượng như trống đồng, thạp đồng đến đời sống hôm nay, mạch nguồn truyền thống vẫn hiện diện sâu đậm trong kiến trúc, tín ngưỡng, nghệ thuật và nếp sinh hoạt thường ngày của người dân.
Trong dòng chảy ấy, xứ Thanh được nhìn nhận như một “bảo tàng sống” của văn hóa Việt, nơi quá khứ và hiện tại không tách rời mà luôn song hành, giao thoa. Những ngôi nhà gỗ cổ, cảnh quan sinh thái hài hòa, nghệ thuật điêu khắc dân gian, tín ngưỡng Thờ Mẫu… đã tạo nên một hệ sinh thái văn hóa đặc sắc của vùng đất này. Ở đó, di sản không nằm yên trong bảo tàng hay trên trang tư liệu, mà hiện hữu trong đời sống, vận động cùng cộng đồng, thích nghi với bối cảnh mới mà vẫn giữ được cốt cách riêng.
Điểm gặp gỡ xuyên suốt các tham luận là khẳng định vai trò trung tâm của cộng đồng trong công tác bảo tồn văn hóa. Di sản chỉ thực sự được gìn giữ bền vững khi người dân trở thành chủ thể, khi văn hóa không chỉ được nhắc đến như một giá trị cần bảo vệ mà còn được sống, được thực hành và được truyền tiếp trong đời sống hằng ngày. Đây cũng là cách để văn hóa truyền thống thoát khỏi nguy cơ bị “bảo tồn tĩnh”, thay vào đó trở thành nguồn lực sống cho phát triển.
Từ các trao đổi tại hội thảo, nhiều định hướng quan trọng đã được gợi mở. Đó là việc gắn bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch bền vững; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong lưu trữ, số hóa và quảng bá di sản; đồng thời xây dựng các mô hình “không gian văn hóa sống” phù hợp với đặc điểm từng địa phương. Những gợi mở này không chỉ có ý nghĩa với Thanh Hóa mà còn mang giá trị tham chiếu đối với nhiều địa phương trên cả nước trong quá trình xây dựng chiến lược phát triển văn hóa.
Trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng, khi ranh giới tiếp biến văn hóa không ngừng mở ra, việc giữ gìn bản sắc dân tộc không còn là một lựa chọn mang tính khuyến khích, mà là yêu cầu tất yếu để bảo đảm sự phát triển hài hòa và bền vững.
Với chiều sâu lịch sử, bề dày di sản và sức sống văn hóa bền bỉ, Thanh Hóa một lần nữa khẳng định vai trò là điểm sáng trong hành trình gìn giữ, bảo tồn và lan tỏa các giá trị văn hóa Việt Nam trong thời đại mới.
Một số hình ảnh tại buổi lễ: 
Chúc Kim Vinh – Uỷ viên Ban Chấp hành SEARAV
